یکی از مؤلفه های مهم در برنامه ریزی و بهره برداری از مخازن آب و طراحی سامانه های آبیاری، تبخیر می باشد. تخمین دقیق تبخیر از یک سو و پیچیدگی رابطه علت و معلولی این پدیده از سوی دیگر، استفاده از روش های جدید داده کاوی را اجتناب ناپذیر می سازد. تخمین دقیق تبخیر در هرمنطقه به ویژه در نواحی خشک و نیمه خشک از اهمیت به سزایی برخورداراست. در این مطالعه امکان شبیه سازی تبخیر از تشت در شش ایستگاه سینوپتیک آذربایجان شرقی (تبریز، جلفا، مراغه، میانه، مرند و اهر) با استفاده از مدل شبکه بیزین بررسی شد. داده های هواشناسی مورد استفاده شامل حداکثر و حداقل دمای هوا، دمای نقطه شبنم، حداکثر و حداقل رطوبت نسبی، تعداد ساعات آفتابی و سرعت روزانه باد در خلال سال های 1391-1371 بودند. مدل ها برای یکایک ایستگاه های مذکور بسط داده شدند. آماره های R2، RMSE، MAE و D برای ارزیابی عملکرد مدل ها به کار برده شد. نتایج نشان داد که در مرحله آزمون میانه مقادیرR2معادل 75/0 و میانه نظیر RMSEمعادل 4/2بوده است. هم چنین میانه مقادیر MAEو D به ترتیب 91/1 و 57/1 بود. در حالت کلی نتایج نشان دهنده ی قابل قبول بودن کاربرد مدل های بسط داده شده برای تبخیر از تشت در منطقه مورد مطالعه می باشد.

از آن جاییکه سهم عمده ای از منابع آب برای مصارف کشاورزی استفاده می شود لذا شبکه های آبیاری و زهکشی اهمیت پیدا می کند. همچنین این شبکه ها تحت تهدید خطرات مختلف طبیعی و غیر طبیعی هستند که هرکدام از آن ها می توانند عملکرد شبکه را تحت تاثیر قرار دهد. این تحقیق به دنبال توسعه مدل تحلیل ریسک سامانه توزیع آب کشاورزی با کمک شبکه های بیزین هیبرید است. ساختار مدل بیزین هیبرید مقدار ریسک سامانه توزیع آب کشاورزی را با استفاده از اطلاعات آب ورودی به سامانه توزیع آب سطحی، تقاضای شبکه آبیاری و الگوی نوسان بخش بالادست شبکه به تفکیک جزءهای سامانه توزیع ارزیابی می کند. خطرات تهدید کننده سامانه مشخص شده و گره های مدل باتوجه به این خطرات و اجزای سامانه تعیین می شود. این مدل بر روی توزیع شبکه آبیاری رودشت واقع در اصفهان مورد بررسی قرار گرفت که تحت تهدید خطرات عملکرد نادرست اپراتور و تلفات بهره برداری است. مقادیر ریسک قسمت توزیع سامانه به طور میانگین به ترتیب برابر با 8/14 درصد و ریسک جزءها در بازه 01/0 تا 2/49 درصد محاسبه شد. نتایج نشان داد که مدل شبکه بیزین هیبرید ارزیابی ریسک سامانه توزیع آب کشاورزی، در دو بخش آموزش و آزمایش به ترتیب با مقدار جذر میانگین مربعات خطا 07/0 و 08/0 درصد و ضریب تبیین 65/0 و 63/0 دارای دقت و عملکرد مناسبی است. نتایج این تحقیق و مدل ارایه شده به بهره برداران و تصمیم گیران کمک می کند تا عوامل و میزان احتمالی شکست اجزای سامانه، اطلاع پیدا کنند و برنامه ریزی بهتری برای تخصیص آب آبیاری بر اساس ریسک های پیش بینی شده در شرایط وقوع خطرات مختلف تدوین نمایند.

هزینه کیفیت (COQ) یکی از اجزای مهم سیستم مدیریت جامع کیفیت (TQM) است. ارزیابی دقیق هزینه های کیفیت قابلیت اطمینان بهبودهای کیفی را شدیدا تحت تاثیر قرار می دهد. مدل پیشگیری-ارزیابی-شکست (PAF) رایج ترین رویکرد برای تعیین هزینه های کیفیت است. در این رویکرد هزینه های کیفیت از پارامترهای متعددی تشکیل شده اند، که به منظور تحلیل دقیق COQ مدلسازی این پارامترها و عوامل تاثیرگذار روی آن ها ضرورت دارد. در مدل PAF عدم اطمینان پارامترهای COQ در نظر گرفته نشده است. علاوه بر این روابط علی بین پارامترها و عوامل محیطی و کیفی نادیده گرفته شده اند. هدف اصلی این تحقیق ترکیب رویکرد PAF با روش شبکه های بیزین (BN) و توسعه مدلی احتمالی جهت ارزیابی هزینه های کیفیت بوده است. رویکرد ارائه شده، در یک شرکت تولید کننده مواد شیمیایی به اجرا درآمد. به این ترتیب ابتدا توسط مدلی کیفی به اولویت بندی گروه های سه گانه PAF پرداخته شده و سپس مدلی کمی جهت تحلیل عددی پارامترها و عوامل کیفی تاثیرگذار در گروه منتخب ارایه شده است. روش پیشنهادی پارامترهای مهم COQ را جهت اثربخشی برنامه های بهبود شناسایی کرده است. علاوه براین خروجی های مدل جدید با در دست داشتن داده های بیشتر، عدم قطعیت (مقادیر محتمل) هزینه های کیفیت را به کاهش داده و امکان تحلیل آینده های محتمل را از طریق تحلیل سناریو فراهم آورده است.

سامانه های فاضلاب به عنوان یکی از مهم ترین زیرساخت های شهری، وظیفه جمع آوری و تصفیه فاضلاب تولیدی به منظور بازگشت به طبیعت و یا استفاده مجدد از فاضلاب را بر عهده دارند که یکی از مهم ترین بخش های این سامانه ها، شبکه های جمع آوری فاضلاب است. عواقب ناگوار ایجاد شکست در این سامانه ها گاهی به حدی است که کارکرد بخشی از شهر را دچار اختلال می کند. عملکرد مناسب یک شبکه جمع آوری فاضلاب وابسته به برنامه بهره برداری و نگهداری آن است که با شناخت نقاط دارای احتمال شکست بالا، می توان با انجام بازرسی های مبتنی بر وضعیت سیستم، عملکرد و کارایی شبکه را به میزان قابل توجهی افزایش داد. در پژوهش حاضر، مدلی برای محاسبه احتمال رویداد شکست در شبکه های جمع آوری فاضلاب با استفاده از شبکه بیزین معرفی شده است که با توجه به قابلیت های شبکه های بیزین و ویژگی های سیستم های فاضلاب، مدل ارائه شده از کارایی بالایی برخوردار است. روش ارائه شده دارای چهار گام اساسی آماده سازی ورودی های مدل، آموزش شبکه بیزین، صحت سنجی شبکه آموزش دیده و دریافت نتایج خروجی است. برای نشان دادن کاربرد روش معرفی شده، قسمتی از شبکه جمع آوری فاضلاب شهر تهران به عنوان مطالعه موردی انتخاب شد و با استفاده از احتمال رویداد شکست به دست آمده از مدل، فاضلابروها در پنج گروه از جهت اولویت برنامه های بازرسی و نگهداری تقسیم شده اند. نتایج، نشان دهنده احتمال شکست خیلی کم و کم (37 درصد) و متوسط (60 درصد) برای اکثر فاضلابروهای موجود در شبکه است که البته نو بودن بخش عمده شبکه جمع آوری فاضلاب تهران، می تواند از جمله عوامل آن باشد.

سابقه و هدف: حوادث صنایع فرایندی سالیانه خسارات جبران ناپذیری از ابعاد انسانی، اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و حتی سیاسی بر کشور تحمیل می کند. برای پیشگیری از بروز این گونه حادثه شناسایی، ارزیابی و تحلیل علل به وجود آورنده آن ها با رویکردهای نوین جهت طراحی استراتژی های پیشگیرانه یک ضرورت محسوب می شود. این مطالعه باهدف تحلیل پویا حوادث فرآیندی با مقایسه مدل سنتی پاپیونی و روش نوین شبکه بیزین طراحی و اجرا گردید.روش بررسی: سناریو حوادث موردنظر ابتدا با مدل پایپونی به طور کیفی و کمی مورد مدل سازی قرار گرفت و سپس با استفاده از الگوریتم ارائه شده، مدل علت – پیامد سناریو حادثه در شبکه بیزین مدل سازی شد. از توانایی های شبکه بیزین: استدلال قیاسی، استدلال استقرایی و به روزرسانی احتمال جهت تحلیل پویا سناریو حادثه استفاده گردید.یافته ها: نتایج استدلال استقرایی جهت تخمین احتمال وقوع سناریو و پیامدهای نهایی آن در شبکه بیزین نسبت به مدل پاپیونی دقیق تر است. شبکه بیزین قادر به انجام استدلال قیاسی جهت به روز رسانی احتمال وقوع رویدادهای ریشه ای از طریق بهره گیری از داده-های پیش درآمد حوادث، در نظر گرفتن وابستگی شرطی بین رویدادهای ریشه ای، بین موانع ایمنی و مدل سازی نقص های شرطی با علل مشترک بود، درحالی که مدل پایپونی قادر به انجام آن ها نبود.نتیجه گیری: در این مطالعه برای اولین بار روشی جهت ساخت مدلی پویا و کمی معرفی شد که این امکان را فراهم می سازد که خطرات ایمنی این گونه صنایع به طور مداوم و پویا شناسایی، ارزیابی و پایش گردد. پیاده سازی این مدل در صنایع فرایندی می تواند ریسک بروز حوادث صنعتی را به طور قابل ملاحظه ای بکاهد و سطح ایمنی را ارتقاء دهد.